Türkçe Dil Bilgisi

[ Bugün 27 kez, toplam 5329 kez okundu. ]

İSİM TAMLAMALARI
Birden çok ismin, birbirlerinin anlamlarını tamamlayacak şekilde bir arada kullanılmasıyla oluşan sözcük öbeklerine isim tamlaması denir.

Örnekler: Odanın kapısı yavaşça açıldı.
Bahçemize demir kapı yaptırdık.

İsim tamlamalarında belirtilen ad-in (-ın ,-un,-ün),belirten ad-i ( -ı,-u,-ü ) ekini alır.
Belirten (tamlayan) eki -in, ünlüyle biten adlara eklenirken araya ‘’n” kaynaştırma ünsüzü girer. Belirtilen ( tamlanan ) eki -i, ünlüyle biten adlara eklenirken araya ‘’s” kaynaştırma ünsüzü girer.

İSİM TAMLAMALARININ ÇEŞİTLERİ
1) Belirtili İsim Tamlaması : Hem belirten,hem de belirtilen ismin tamlama eki aldığı tamlamalara belirtili isim tamlamaları denir.

NOT: Belirtili isim tamlamasını bulmak için tamlanana neyin, kimin sorularını sorarız.

Kemal’in defteri
Osman’ın amcası,
ayakkabının boyası,
avukatın çantası,
sınıfın kapısı

2) Belirtisiz İsim Tamlaması:Sadece belirtilen adın tamlama eki aldığı,belirtenin ek almadığı tamlamalara belirtisiz isim tamlamaları denir.
 bahçe kapısı,
 yazı tahtası,
 sınıf öğretmeni
 erik ağacı,
 bahçe duvarı,
 televizyon sehpası,
 ayakkabı boyası,
 ceket düğmesi

Belirtisiz ad tamlamalarında belirten, belirtilen adın ne işe yaradığını,ne ile ilgili olduğunu,neye benzediğini belirtir.

NOT: Belirtisiz isim tamlamasını bulmak için tamlanana “-ne” sorusunu sorarız. “Nasıl,ne kadar,kaç,hangi” gibi sorular sıfat tamlamasını buldurur.

3)Takısız İsim Tamlamaları: Belirten ve belirtilenin tamlama eki almadığı tamlamalara takısız isim tamlaması denir. Bu tür tamlamalarda tamlayan,tamlananın ya neye benzediğini ya da neden yapıldığını anlatır.
 çelik çaydanlık
 tahta kaşık
 bakır tel
 taş duvar
 cam bardak
 plastik kova

Tamlayan tamlananın neden yapıldığını belirtiyor. Tamlayanla tamlananın arasına “den” ekini getirdiğimizde anlam bozulmuyor. Oysa sıfat tamlamalarında bozulur.
♦ mavi gömlek (sıfat)
♦ İnci (gibi) diş
♦ Kömür göz
♦ Altın kalp
♦ Çelik bilek

Tamlayan, tamlananın neye benzediğini ifade ediyor. Tamlayanla tamlananın arasına “gibi” edatını getirirsek sıfat tamlamasıyla karıştırmayız.Çünkü sıfat tamlamalarının arasına “gibi” edatını getiremeyiz.

NOT: Takısız isim tamlamalarının tamlayanları doğada tek başına bulunurken sıfat tamlamalarındaki doğada tek başına bulunmaz.

4)Zincirleme Ad Tamlamaları: Bir ad tamlamasının üçüncü bir adla ya da başka bir ad tamlamasıyla oluşturduğu tamlamaya zincirleme ad tamlaması denir.
♦ okul bahçesinin kapısı
b.siz ad tam ad
zincirleme ad tamlaması

♦ okul bahçesinin tel örgüsü
b.siz ad tam. b.siz ad tam.
Zincirleme ad tamlaması

İSİM TAMLAMALARIYLA İLGİLİ ÖZELLİKLER:

1) Belirtili ad tamlamalarında tamlayan çoğul,tamlanan da belgisiz bir sözcük olursa tamlayan eki “-in” yerine “-den” eki kullanılabilir.
♦ Aşağıdakilerden hangisi (Aşağıdakilerin hangisi)
♦ Yolculardan biri (Yolcuların biri)

2) Belirtili ad tamlamalarında kimi zaman tamlayan ile tamlanan yer değiştirebilir.
♦ Tadı yok sensiz geçen günlerin.

3)Belirtili ve zincirleme ad tamlamalarında tamlayan ile tamlanan arasına sözcükler girebilir.
♦ Sandalyenin ayağı: (Sandalyenin kırık ayağı)
♦ Arabanın borcu : (Arabanın bir türlü bitmek bilmeyen borcu)

4) Belirtili ad tamlamalarında tamlayan,tamlanan ya da ikisi birden zamir olabilir.
♦ Şunun oğlu (Tamlayan zamir)
♦ Öğrencilerin bir kaçı (Tamlanan zamir)
♦ Onların bir kaçı (Tamlayan da tamlanan da zamir)
5) Tamlayanı zamir olan belirtili ad tamlamalarında tamlayan genellikle düşer.Bunlara “tamlayanı düşmüş ad tamlaması” denir.
♦ Olayı bize annesi anlatmıştı. (Onun annesi)
♦ Evimiz çok güzel oldu. (Bizim evimiz)
♦ Araban var mı?(Senin araban)

6) Bir tamlayan,birden çok tamlanan için;bir tamlanan da birden çok tamlayan için ortak kullanılabilir.
♦ Okulun kapısı ve penceresi açık kalmıştı.(Tamlayan ortak)
♦ Kerim’in, Mikail’in ve İsmet’in velisi geziye katılmadı.(Tamlanan ortak)

HAZIRLAYAN : LEVENT YAĞMUROĞLU

Not: İsim Tamlamalarını renkli olarak alttaki linkten bilgisayarınıza indirebilirsiniz.

   Isim Tamlamalarini Bilgisayarima Indir
   Boyut 11.51 KB'dır. Toplam 52 kez indirilmiştir.



[ Yazı Değerlendirmesi ]
1 Yıldız2 Yıldız3 Yıldız4 Yıldız5 Yıldız (27 oy, ortalama: 4.85 / 5)
Yükleniyor ... Yükleniyor ...

Sayfalar: 1 2 3 4 5 6



Yorumlar

Kullanıcı girişi yaparak ya da zorunlu olan * alanlarını doldurarak yorum yapabilirsiniz.

İsminiz *

Email adresiniz *

Web siteniz

Mesajınızı buraya yazabilirsiniz:

Toplam 13 yorum var.

  1. EMRE | 07 Ara 2007, 17:01

    Çok güzel olmuş, okudum. Emeği geçenlere teşekkür ederim…….

  2. ufuk | 22 Ara 2007, 02:29

    Ellerinize sağlık, çok güzel olmuş. Ülkede böyle öğretmenler olduğunu görmek insana mutluluk veriyor.Çalışmalarınızda başarılar diliyorum.

  3. serhat | 25 Ara 2007, 08:50

    Hayırlı ,uğurlu olsun. Çok güzel olmuş, okudum. Emeği geçenlere teşekkür ederim…….

  4. playful | 10 Oca 2008, 23:06

    Süper olmuş ,çok beğendim. Ayrıca çok yardımcı oldular bana, bu konuyu yayınlamakla. Bunu üreten veya yayınlayan tüm öğretmenlere teşekkür ediyorum……….

  5. uğur öztürk | 29 Oca 2008, 20:04

    Öğretmenim siteniz gerçekten çok güzel ve yararlı.Sizi kalpten kutluyor,çalışmalarınızda başarılar diliyorum.Sitenize döküman göndermek için ne yapabilirim?

  6. RABİA ÜN | 22 Şub 2008, 11:41

    Ellerine sağlık çok güzel olmuş. Çok faydalı ve çok beğendim.

  7. betil | 05 Mar 2008, 23:06

    Tebrikler çok güzel, harika olmuş.

  8. uğur | 16 Mar 2008, 11:15

    Bence çok güzel bir çalışma olmuş.

  9. saadet | 27 Mar 2008, 16:25

    Teşekkür ederim, ama daha çok zincirleme ad tamlaması fazla yok ve hocanın istediği gibi değil

  10. saadet | 27 Mar 2008, 16:26

    Teşekkür ederim, daha cok zincirleme ad tamlamasından bahset.

  11. sinembalkı | 31 Mar 2008, 12:46

    Öğretmenim tüm sitenizi gezdim ve gördüm, çok beğendim. İnşallah emeğinizin karşılığını alırsınız.Çok çaba sarf etmişsiniz.Size ve emeklerinize çook teşekkür ediyorum.

  12. Şerife Akbulut | 12 Nis 2008, 11:37

    Siteniz cok verimli,çalışmalarınız için teşekkür ederim.Daha fazla test bulma imkanı olursa daha da verimli olacaktır.

  13. Rabiye | 03 May 2008, 05:14

    Bu güzel sayfa için ben de tebrik ederim. Ancak sanırım konu başlıklarında bir eksik var.Konu başlıklarının arasında asıl olması gereken zamanlar yok, yanılıyor muyum?

Bu Yazı Hakkında

Leventyagmuroglu.com üzerinde şu anda okumakta olduğunuz 'Türkçe Dil Bilgisi' isimli yazı 29 Kas 2007 tarihinde, saat: 21:23 'de Levent Yağmuroğlu tarafından gönderilmiş.

Benzer yazıları Türkçe Dil Bilgisi kategorilerinden okuyabilirsiniz. Yazar ile irtibat kurmak için email gönderebilirsiniz. Yazıya yorum yapabilir ya da yapılan yorumları RSS 2.0 ile takibe alabilirsiniz.


Eklenen Son Yazılar




Yapılan Son Yorumlar
Bağlantılar
Images is enhanced with WordPress Lightbox 2 by Zeo